Immunotherapie

Immunotherapie in het kort

• Stimuleert het eigen afweersysteem om kankercellen aan te vallen.
• Wordt toegepast bij verschillende kankersoorten, zoals longkanker, nierkanker en bepaalde vormen van borst- en darmkanker.
• Kan worden ingezet vóór, tijdens of na andere behandelingen zoals chirurgie of chemotherapie.
• Toediening meestal via een infuus; soms via tabletten of injecties.
• Bijwerkingen verschillen van die bij chemotherapie en zijn vaak gerelateerd aan een overactief immuunsysteem, zoals een overactieve schildklier, huiduitslag, diarree of andere ontstekingen in gezonde organen.

Zo werkt immunotherapie

Er zijn verschillende vormen van immunotherapie.

• Checkpointremmers: deze medicijnen halen de ‘rem’ van het immuunsysteem, waardoor het afweersysteem actiever wordt in het aanvallen van kankercellen.
• Cytokines: stoffen die het immuunsysteem stimuleren om effectiever te reageren op kankercellen.
• Vaccins: trainen het immuunsysteem om specifieke kankercellen te herkennen en aan te vallen.
• TIL-therapie en CAR T-celtherapie: Bij deze therapieën worden afweercellen, of witte bloedcellen, van een patiënt in het laboratorium bewerkt, vermeerderd en versterkt en teruggegeven aan de patiënt. Zo kunnen kankercellen effectiever worden bestreden.

De keuze voor een specifieke vorm van immunotherapie hangt af van het type kanker en individuele kenmerken van een patiënt. Immunotherapie wordt toegediend via een infuus, tablet of onderhuidse injectie. De behandeling moet na een rustperiode van een aantal weken worden herhaald. Deze therapie is afhankelijk van uw persoonlijke situatie bedoeld om uw kans op genezing te vergroten of om de ziekte zo lang mogelijk onder controle te houden. 

Wanneer wordt immunotherapie toegepast?

Immunotherapie kan op verschillende momenten in het behandeltraject worden ingezet:

• Voor de operatie (neoadjuvant): om de tumor te verkleinen en de kans op succesvolle verwijdering te vergroten.
• Na de operatie (adjuvant): om achtergebleven kankercellen op te ruimen en de kans op terugkeer te verkleinen.
• Bij uitgezaaide kanker: Om de ziekte onder controle te houden en het leven te verlengen.

De effectiviteit van immunotherapie varieert per kankersoort en per individu.

Bijwerkingen van immunotherapie

Omdat immunotherapie het afweersysteem actiever maakt, kunnen er bijwerkingen ontstaan. Bijvoorbeeld ontsteking van huid, darmen, lever, longen of hormoonklieren. Veel voorkomende klachten zijn:

• Huiduitslag
• Jeuk
• Diarree
• Vermoeidheid
• Grieperig gevoel
• Hormoonstoornissen, zoals bijvoorbeeld een trager werkende schildklier

Bijwerkingen kunnen tijdens de behandeling ontstaan, maar ook pas in de maanden erna. Meld nieuwe klachten altijd tijdig bij uw behandelend arts. Soms is behandeling met medicijnen (zoals prednison) nodig om ontstekingen te remmen.

Zo verloopt een behandeling met immunotherapie

• Voorbereiding: Op de polikliniek krijgt u uitleg en volgen onderzoeken om uw uitgangssituatie vast te leggen (scans, bloedonderzoek en soms een biopt).
• Behandeling: De toediening gebeurt meestal via een infuus op de dagbehandeling; het ritme is afhankelijk van het middel (bijvoorbeeld elke 2–6 weken). U krijgt instructies over wanneer u contact moet opnemen bij klachten.

Een traject duurt vaak enkele maanden tot 1–2 jaar. Het effect is soms pas na weken tot maanden goed zichtbaar en kan aanhouden na stoppen.

Veelgestelde vragen

Werkt immunotherapie bij iedereen?
Nee. Sommige tumoren of tumordelen reageren goed, andere niet; vooraf is dat niet altijd te voorspellen.

Hoe snel merk ik effect van immunotherapie?
Het kan weken tot maanden duren voordat het effect zichtbaar is.

Hoe lang duurt mijn behandeling met immunotherapie?
Dat verschilt per middel en situatie. Ook na het stoppen van de toedieningen werkt immuuntherapie nog lang door in het lichaam.

Kan immunotherapie samen met andere therapieën?
Ja. Soms vóór of na een operatie, en geregeld in combinatie met chemotherapie, afhankelijk van uw situatie.

Het Catharina Ziekenhuis is gespecialiseerd in immunotherapie

Het Catharina Ziekenhuis beschikt over een gespecialiseerd team binnen het Catharina Kanker Instituut dat ruime ervaring heeft met immunotherapie. Patiënten worden begeleid door oncologen en verpleegkundigen die zich hebben toegelegd op deze behandeling. Daarnaast wordt er nauw samengewerkt met andere topklinische centra om de nieuwste behandelmethoden en inzichten toe te passen en lopen er wetenschappelijke onderzoeken om immunotherapie te verbeteren.

• Lees meer over het onderzoek dat het Catharina Ziekenhuis samen met het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis uitvoerde.